เทคโนโลยีพลิกผันในอุตสาหกรรมการเงินการธนาคาร ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ และบทบาทของธนาคารกลางในทศวรรษหน้า

วิถีดิจิทัลของชาวชุมชนแออัด 4.0
25/09/2020
“คนไทยที่ถูกมองข้าม” วิถีดิจิตอลของชาวชุมชนแออัดยุค 4.0
28/09/2020

เทคโนโลยีพลิกผันในอุตสาหกรรมการเงินการธนาคาร ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ และบทบาทของธนาคารกลางในทศวรรษหน้า

เทคโนโลยีพลิกผันในอุตสาหกรรมการเงิน
การธนาคาร ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและบทบาทของธนาคารกลางในทศวรรษหน้า

โดย
ผศ.ดร. รุ่งเกียรติ รัตนบานชื่น

 

     การเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลเป็นแรงผลักดันให้สถาบันการเงินและธนาคารกลางต้องปรับตัวในหลายมิติ โดยสถาบันการเงินในไทยให้ความสนใจกับการลงทุนด้านการวิเคราะห์ข้อมูล Cyber security และ Distributed ledger technology อย่างมากเพื่อคาดหวังที่จะปรับปรุงบริการให้สามารถตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้ามากยิ่งขึ้น ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลยังได้เปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่โดยเฉพาะกับผู้ประกอบการรายเล็ก ผ่านรูปแบบการดำเนินธุรกิจที่มุ่งเน้นด้าน e-commerce และความสามารถในการเพิ่มศักยภาพของธุรกิจผ่านการใช้บริการที่เรียกว่า Everything-as-a-service

     อย่างไรก็ตามปัจจัยสำคัญที่ต้องประเมินในยุคดิจิตอลคือความพร้อมของประชาชน ดัชนีชี้วัดทักษะด้านดิจิตอล (Digital literacy) จึงได้ถูกนำเสนอในงานวิจัยฉบับนี้เพื่อเป็นดัชนีกลางในการประเมินศักยภาพของประชากรไทยในการใช้ชีวิตในยุคดิจิตอล จากการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างประมาณร้อยละ 21 ยังมีทักษะด้านดิจิตอลที่ต่ำ (Digital illterate) ซึ่งกลุ่มประชากรดังกล่าวมักจะตกงานหรือทำงานที่ใช้แรงงาน โดยเมื่อใช้บริการทางการเงินกลุ่มประชากรเหล่านี้ยังคงยึดติดกับสาขาและความสะดวกในการเข้าถึงตู้ ATM ดังนั้นเหตุการณ์ Digital divide ที่เกิดจากความแตกต่างของ Digital literacy ระหว่างประชากรแต่ละกลุ่ม คือสิ่งที่ผู้วางนโยบายจะต้องให้ความสำคัญอย่างมากในอนาคต

     ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลยังมีผลกระทบต่อบทบาทของธนาคารกลาง ซึ่งเกิดจากการเกิดขึ้นของเงินสกุลใหม่ในรูปแบบดิจิตอลที่สร้างโดยภาคเอกชน และถูกใช้อย่างแพร่หลายแทนเงินในสกุลดั้งเดิม การชี้วัดตัวเลขทางเศรษฐกิจที่จำเป็นต่อการดำเนินนโยบายการเงินผ่านธุรกรรมบนสกุลเงินดั้งเดิมจึงอาจผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงจนทำให้ประสิทธิภาพของธนาคารกลางในการดำเนินนโยบายด้านการเงินด้อยลง ธนาคารกลางหลายประเทศจึงพิจารณาที่จะออก Central Bank Digital Currency (CBDC) เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว อย่างไรก็ตามรูปแบบของการออก CBDC ยังไม่ได้ข้อสรุป ซึ่ง CBDC อาจทำให้บทบาทของธนาคารกลางเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง เช่น CBDC ในรูปแบบบัญชีเงินฝากระหว่างประชาชนและธนาคารกลางจะทำให้ธนาคารกลางมีบทบาทที่คาบเกี่ยวกับการดำเนินนโยบายด้านการคลังมากยิ่งขึ้นจนอาจกลายเป็นธนาคารรัฐได้ เป็นต้น