บทความทางวิชาการประเด็นอื่นที่น่าสนใจ>ร- เทคโนโลยีพลิกผันในอุตสาหกรรมการเงินการธนาคาร ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ และบทบาทของธนาคารกลางในทศวรรษหน้า-รุ่งเกียรติ รัตนบานชื่น
ร- เทคโนโลยีพลิกผันในอุตสาหกรรมการเงินการธนาคาร ผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจ และบทบาทของธนาคารกลางในทศวรรษหน้า-รุ่งเกียรติ รัตนบานชื่น
ผู้วิจัย : ผศ.ดร.รุ่งเกียรติ รัตนบานชื่น   โพสต์ เมื่อ 13 เมษายน 2021

การเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลเป็นแรงผลักดันให้สถาบันการเงินและธนาคารกลางต้องปรับตัวในหลายมิติ โดยสถาบันการเงินในไทยให้ความสนใจกับการลงทุนด้านการวิเคราะห์ข้อมูล Cyber securityและ Distributed ledger technology อย่างมากเพื่อคาดหวังที่จะปรับปรุงบริการให้สามารถตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้ามากยิ่งขึ้น ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลยังได้เปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่โดยเฉพาะกับผู้ประกอบการรายเล็ก ผ่านรูปแบบการดําเนินธุรกิจที่มุ่งเน้นด้าน e-commerce และความสามารถในการเพิ่มศักยภาพของธุรกิจผ่านการใช้บริการที่เรียกว่า Everything-as-a-service

อย่างไรก็ตามปัจจัยสําคัญที่ต้องประเมินในยุคดิจิตอลคือความพร้อมของประชาชน ดัชนีชี้วัดทักษะด้านดิจิตอล (Digital literacy) จึงได้ถูกนําเสนอในงานวิจัยฉบับนี้เพื่อเป็นดัชนีกลางในการประเมินศักยภาพของประชากรไทยในการใช้ชีวิตในยุคดิจิตอล จากการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างประมาณร้อยละ 21 ยังมีทักษะด้านดิจิตอลที่ต่ํา (Digital illterate) ซึ่งกลุ่มประชากรดังกล่าวมักจะตกงานหรือทํางานที่ใช้แรงงาน โดยเมื่อใช้บริการทางการเงินกลุ่มประชากรเหล่านี้ยังคงยึดติดกับสาขาและความสะดวกในการเข้าถึงตู้ ATM ดังนั้นเหตุการณ์Digital divide ที่เกิดจากความแตกต่างของ Digital literacy ระหว่างประชากรแต่ละกลุ่ม คือสิ่งที่ผู้วางนโยบายจะต้องให้ความสําคัญอย่างมากในอนาคต

ระบบเศรษฐกิจดิจิตอลยังมีผลกระทบต่อบทบาทของธนาคารกลาง ซึ่งเกิดจากการเกิดขึ้นของเงินสกุลใหม่ในรูปแบบดิจิตอลที่สร้างโดยภาคเอกชน และถูกใช้อย่างแพร่หลายแทนเงินในสกุลดั้งเดิม การชี้วัดตัวเลขทางเศรษฐกิจที่จําเป็นต่อการดําเนินนโยบายการเงินผ่านธุรกรรมบนสกุลเงินดั้งเดิมจึงอาจผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงจนทําให้ประสิทธิภาพของธนาคารกลางในการดําเนินนโยบายด้านการเงินด้อยลง ธนาคารกลางหลายประเทศจึงพิจารณาที่จะออก Central Bank Digital Currency (CBDC) เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว อย่างไรก็ตามรูปแบบของการออก CBDC ยังไม่ได้ข้อสรุป ซึ่ง CBDC อาจทําให้บทบาทของธนาคารกลางเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง เช่นCBDC ในรูปแบบบัญชีเงินฝากระหว่างประชาชนและธนาคารกลางจะทําให้ธนาคารกลางมีบทบาทที่คาบเกี่ยวกับการดําเนินนโยบายด้านการคลังมากยิ่งขึ้นจนอาจกลายเป็นธนาคารรัฐได้ เป็นต้น

Digital transformation has created considerable pressure on financial institutions and central banks. This research finds that financial institutions in Thailand have increasingly focused on big data analytics, cyber security, and distributed ledger technology. These investments are geared to support their new customer-centric business model. Digital economy has also created new business opportunities especially for small and medium enterprises. Their growth potential is strengthened using e-commerce platform and the access of legacy digital technology through the everything-as-a-service business model.

However, one crucial factor that could create challenges is the readiness of households in adapting to the digital economy. Framework for measuring digital literacy is therefore proposed in this research. This research finds that around 21 percent of the sample group is digitally illiterate. They tend to be unemployed or work in the labor-intensive sector. When looking at the way they use financial services, it is found that they still prefer branch banking and the convenience of accessing an ATM. A digital divide has resulted from the discrepancy between digital literacy across different population groups and is therefore one important issue that policy makers need to address in the next era.

Digital economy also affects the role of central banks. This is due to the emergence and widespread use of new digital currency created by private sectors. Key economic indicators from the transaction of current traditional currency may no longer be a good proxy of economic activities. Therefore, central banks in many countries are now considering introducing central bank digital currency (CBDC) to mitigate those problems. However, the designs of CBDC are still inconclusive. Some features of CBDC could drastically transform the role of central banks into state banks. For example, account based CBDC that households can directly access from central banks provides the ability for central banks to implement some fiscal policies.