กลุ่มนโยบายสาธารณะและกฎหมาย>ส- การศึกษาเงื่อนไขของพื้นที่-โสภณ ชมชาญ และปานพิมพ์ นพรัตน์ศุภสิน
ส- การศึกษาเงื่อนไขของพื้นที่-โสภณ ชมชาญ และปานพิมพ์ นพรัตน์ศุภสิน
ผู้วิจัย : โสภณ ชมชาญ และปานพิมพ์ นพรัตน์ศุภสิน   โพสต์ เมื่อ 13 เมษายน 2021

ศักยภาพของที่ดินเพื่อการเกษตรของจังหวัดน่านซึ่งมีเนื้อที่ 7,170,045 ไร่ นั้น เนื่องจากพื้นที่ส่วนใหญ่มีความลาดชันมากกว่า 35% จํานวนมากถึง 6,013,302 ไร่ หรือร้อยละ 83.87 ของเนื้อที่จังหวัด มีที่ราบเพียง 1,156,743 ไร่หรือร้อยละ 16.13 เมื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมของดินเพื่อการเกษตรแล้ว ดินในจังหวัดน่าน มีความเหมาะสมปานกลางถึงสูง จํานวน 425,752 ไร่ หรือร้อยละ 5.95 ไม่ค่อยจะเหมาะสมจํานวน 372,396 ไร่ หรือร้อยละ 5.19 เท่านั้น ด้วยข้อจํากัดดังกล่าวนี้ การพัฒนาการเกษตรในจังหวัดน่านจึงต้องดําเนินการปลูกพืชที่เหมาะสมต่อสภาพพื้นที่ และภูมิอากาศ โดยมีการจัดการดินและน้ําที่เป็นระบบ ทั้งเพื่อให้เป็นการใช้ที่ดินที่ยั่งยืนและมีความมั่นคงทางอาหาร รวมทั้งมีผลผลิตทางการเกษตรที่มีตลาดรับซื้อ

กรณีของตําบลเมืองจัง อําเภอภูเพียง จังหวัดน่านนั้น เป็นพื้นที่ที่มีความลาดชันสูงกว่า 35% จํานวน 21,503 ไร่ หรือร้อยละ 39.80 ซึ่งควรเป็นพื้นที่ป่าไม้ และพื้นที่ที่มีความชันต่ํากว่า 35% จํานวน 32,527 ไร่หรือร้อยละ 60.2 เมื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมของดินเพื่อการเกษตรแล้ว ตําบลเมืองจัง มีดินตื้นประมาณ 6,880 ไร่ หรือร้อยละ 12.73 นอกจากนั้นเป็นดินลึกแนะนําให้ปลูกพืชผัก ข้าว บริเวณที่ราบริมแม่น้ําน่าน พื้นที่ส่วนอื่นๆ แนะนําให้ปลูกข้าวไร่ ไม้ผล ไม้ยืนต้น ไผ่ และหญ้าเลี้ยงสัตว์ โดยมีการจัดการดินและน้ําให้เป็นระบบคือการอนุรักษ์ดินและน้ําเพื่อป้องกันความเสื่อมโทรมของดิน

ส่วนตําบลนาไร่หลวง อําเภอสองแคว จังหวัดน่าน นั้นเป็นพื้นที่ที่มีความลาดชันสูงกว่า 35% จํานวน 65,644 ไร่ หรือร้อยละ55.98 ซึ่งควรจะเป็นพื้นที่ป่าไม้ พื้นที่ที่มีความลาดชันต่ํากว่า 35% มีจํานวน 51,640 ไร่หรือร้อยละ 44.02 พื้นที่ส่วนนี้ส่วนใหญ่เป็นดินลึกมีความเหมาะสมปานกลางต่อการเกษตร พืชที่แนะนําให้ปลูกคือ พืชผัก ข้าวไร่ ไม้ผล ไม้ยืนต้น ไผ่ และหญ้าเลี้ยงสัตว์ ภายใต้ระบบการอนุรักษ์ดินและน้ํา

This study investigates the potential of agricultural land in Nan, analyzing its economic value and future sustainability. This is an area of 7,170,045 rai. Predominantly, the area has a slope degree higher than 35% which is 6,013,302 rai (83.87%) of the total area. Only 1,156,743 rai (16.13%) fall in the plains area., Nan has moderate to high suitability of soil for agriculture, about 425,752 rai (5.95%). Marginal soil suitability is only 372,396 rai (5.19%). To sustain land use for food security, agricultural land management in Nan province requires careful matching of crops, land utility, land use requirement, and even climate with systematic soil and water management.

In the case of Muang-Chang Subdistrict, there is an area of 21,503 rai (39.80%) with degree of slope exceeding 35% which should be reserved as forest area. The area of slope lower than 35% has 32,527 rai (60.2%). Considering soil suitability for agriculture in Muang-Chang Subdistrict, it was found that approximately 6,880 rai (12.73%) are shallow soils, the remaining area consists of deep soils. The recommendation for agriculture cultivation is rice and vegetables planting in the plains along the Nan River. For other areas, cultivating upland rice, fruit trees, perennials, bamboo, and livestock grasses is recommended. Moreover, systematic soil and water management should be applied to protect the soils and prevent land degradation.

For the Na-Rai-Luang Subdistrict, there are 65,644 rai (55.98%) which have slope higher than 35% and should be reserved as forest area. The area of 51,640 rai (44.02%) has slope degree lower than 35%. Overall, this area has deep soils which are moderately suitable for agriculture. The recommendations for agriculture cultivation are vegetables, upland rice, fruit trees, perennials, bamboo, and livestock grasses planted under the soil and water conservation system.